Nie można już zakładać, że na Bliskim Wschodzie lub gdzie indziej będzie panowała swoboda żeglugi

Czerwcowe ogłoszenie 60-dniowego zawieszenia broni między USA a Iranem należy rozumieć raczej jako rozwiązanie tymczasowe niż trwałe.

Kluczowym elementem jest ponowne otwarcie Cieśniny Ormuz dla ruchu statków. Od czasu zawarcia porozumienia tylko niewielka liczba statków, które od początku konfliktu utknęły w porcie, zdołała przepłynąć, zanim ataki się rozpoczęły. Nawet w przypadku całkowitej deeskalacji nie należy się spodziewać szybkiego powrotu warunków do normy, ponieważ konieczna będzie odbudowa bezpieczeństwa, infrastruktury i przepływu ruchu.

Cieśnina nie działa jako w pełni otwarta trasa handlowa, lecz jako korytarz, którego status zależy od ciągłych negocjacji, obecności wojskowej oraz decyzji opartych na ryzyku ze strony przewoźników oceanicznych.

Porozumienie przewidywało również stopniowe wycofywanie amerykańskich środków wojskowych i gospodarczych, w tym zniesienie blokady morskiej i zmniejszenie utrudnień w ruchu handlowym. Oczekuje się jednak, że siły USA utrzymają obecność regionalną, pełniąc rolę monitorującą i zapewniającą bezpieczeństwo, a dążenie Iranu do utrzymania wpływu rodzi pytania o uprawnienia, dostęp i egzekwowanie prawa.

Łącznie te wydarzenia wskazują na szerszą zmianę: nie można już zakładać, że żegluga będzie swobodna. Dostęp do głównych korytarzy żeglugowych jest coraz częściej kształtowany przez władzę państwową, wybiórcze egzekwowanie prawa i konkurencyjne roszczenia prawne, a nie przez stabilne normy międzynarodowe.

Ma to znaczenie także poza Bliskim Wschodem, gdyż podobna dynamika może wystąpić w takich miejscach jak Cieśnina Malakka czy Morze Południowochińskie. W przypadku łańcuchów dostaw ryzyko geopolityczne w kluczowych punktach newralgicznych musi być obecnie traktowane jako kluczowy czynnik planowania przy podejmowaniu decyzji o zaopatrzeniu i trasach przewozu ładunków.

Co ważne, umowa pozostaje warunkowa i odwracalna. Obie strony wskazały, że są w stanie szybko zareagować w przypadku braku zgodności, co sprawia, że środowisko operacyjne pozostaje niestabilne. Nawet jeśli postęp zostanie osiągnięty, prawdopodobnym scenariuszem w krótkiej perspektywie jest zarządzana niestabilność, w której ryzyko zakłóceń utrzymuje się pomimo deeskalacji lub okresów deeskalacji.

Globalne rynki przewozów towarowych i paliw pozostają podatne na zagrożenia

Z perspektywy globalnego transportu towarowego zawieszenie broni stwarza możliwość stopniowej normalizacji zamiast natychmiastowego przywrócenia równowagi. Trasy oceanicznych statków, które zostały wydłużone lub przekierowane w celu uniknięcia stref konfliktu, raczej nie wrócą szybko do normy, ponieważ przewoźnicy pozostają ostrożni przy przywracaniu standardowych rotacji. Więcej informacji można znaleźć w części raportu poświęconej frachtowi morskiemu.

Podobnie, w najbliższej przyszłości transport lotniczy towarów może nadal odbywać się na zmodyfikowanych trasach lotów. W efekcie czas tranzytu i niezawodność rozkładu jazdy mogą się stopniowo poprawiać, ale nadal pozostaną mniej przewidywalne niż przed zakłóceniami. Więcej informacji można znaleźć w części raportu poświęconej przewozom lotniczym.

Bardziej bezpośrednie skutki odczuwalne są na rynkach paliw. Ogłoszenie porozumienia pomogło obniżyć ceny ropy naftowej i oleju napędowego, nie oznacza to jednak pełnego powrotu do stabilności. Zapasy pozostają napięte, a łańcuchy dostaw muszą już dostosować się do zakłóceń poprzez dłuższe trasy, wyższe koszty ubezpieczeń i większe bufory. Rynki paliw prawdopodobnie pozostaną wrażliwe na jakąkolwiek ponowną niestabilność, a zmienność cen pozostanie podwyższona w porównaniu ze średnimi długoterminowymi.

Spis treści